Door Wietze Nauta

Door Wietze Nauta

Jaren geleden deed ik mee aan een sessie fokkerij op een IFOAM congres, dat is de wereldwijde paraplu organisatie voor biologische landbouw. Die sessie werd geleid door Prof. Gerold Rahman en die stelde eigenlijk meteen verbaast vast: “biologische fokkerij kan toch alleen maar op basis van natuurlijke dekking zijn?” Hij heeft gelijk als je naar de intenties van de biologische landbouw kijkt, het moet natuurlijk zijn, het moet diervriendelijk zijn en je moet de integriteit van de dieren respecteren. Dat kan alleen maar met natuurlijke dekking, met dat mannetjes en vrouwtjes samen leven, samen een kudde, roedel of toom vormen. Met daarin de natuurlijke paring maar ook het spel daaromheen, de rangorde, de bescherming en het veilige gevoel van dieren etc. Echter, de meeste biologische bedrijven gebruiken de gangbare fokkerij als input. Melkveehouders gebruiken gangbare KI stieren, varkenshouders kopen gelten aan en kruisen deze met gangbare KI beren, biologische kippenhouders kopen steeds weer een nieuw ‘kippenmerk’ voor veertien maanden productie. En in die gangbare fokkerij worden de intenties van de biologische landbouw met voeten getreden. Stieren worden apart gehouden in hermetisch afgesloten stallen en moeten springen op dummie-koeien voor het vangen van sperma. Er mag vanwege EU regels niet eens een vrouwelijk dier op zo’n KI station aanwezig zijn. De moeders van die fokstieren worden vele malen met hormonen gesuperovuleerd of hun eierstokken worden wekelijks aangeprikt voor het winnen van zoveel mogelijk eicellen voor IVF en embryo’s te produceren voor de fokkerij en verkoop. Zo kan men vooral het generatie-interval verkleinen. Bij varkens heeft men ook KI stations en wordt vers sperma naar de varkensbedrijven gebracht voor KI en in de kippenfokkerij worden in de topfok ook de kippen geïnsemineerd. Nee niks natuurlijks meer aan, één grote business om maar zo snel mogelijk genetisch en geldelijk gewin te behalen. Superovulatie van veelal jonge pinken en vaarzen is een zeer belastende ingreep. De dieren hun eierstokken zwellen op tot vuistgrootte en dat is een week lang erg pijnlijk. Dan krijgen ze 2-3 inseminaties met sperma en na een week worden onder verdoving en via rectale begeleiding de embryo’s met een katheter uit de baarmoeder gespoeld. Bij eicelpunctie worden twee keer per week ook onder verdoving en rectale begeleiding de aanwezige follikels op de eierstokken leeggezogen met een naald dwars door de vaginawand. De eicellen worden dan in een laboratorium bevrucht en de embryo’s na een week in een koe geplant of ingevroren voor verkoop. Ja zo geavanceerd gaat dat in de melkveefokkerij. In de varkensfokkerij gebeurd zoiets minder omdat varkens van zichzelf al veel nakomelingen krijgen. ET wordt alleen gedaan in de topfok voor de transport van genetisch materiaal wereldwijd.

Van het lijden van de koeien hoor je niets. Het gebeurd allemaal onder toezicht van een dierenarts. De dieren kunnen zelf niets zeggen. Waar je wel soms wat van hoort is van ervaringen van mensen die deze technieken meemaken omdat dat voor hen een mogelijkheid is om nog kinderen te krijgen. “Het is echt zwaar hoor, onderschat het niet” was laatst nog een opmerking van een patiënt van een IVF kliniek op televisie. Dergelijke opmerkingen heb ik ook direct gehoord van vrouwen. Zij kiezen er wel zelf voor maar schrikken dan toch van de impact die het heeft.

Kunnen biologische veehouders nog dieren gebruiken uit zo’n fokkerij? Kun je het maken om dierenwelzijn zo geweld aan te doen door het afnemen van rietjes sperma van deze stieren? Het antwoord is wel duidelijk, eigenlijk niet. Maar moet het dan helemaal natuurlijk? Dat kan wel, steeds meer veehouders gebruiken weer een eigen stier. Ook wordt wel sperma op het bedrijf gewonnen en ingevroren voor KI op het bedrijf. De stier is er dan wel, wordt biologisch gehouden, maar dit is veiliger. Er is ook Bio-KI opgezet. Daar wordt sperma gewonnen van stieren van biologische bedrijven, die dieren gaan even een maand of twee naar het KI station voor de winning van sperma, maar daarna gaan zij als dekstier weer naar een bedrijf. Ja zo zijn er verschillende mogelijkheden voor een meer biologische fokkerij. Voor varkensfokkerij kan ook weer een beer het werk gaan doen toch? Er is zelfs al een fokproject voor legkippen, op bedrijfniveau met kippen en hanen in verschillende foktomen. Het kan allemaal, als je er maar voor gaat. Vooral het dierenwelzijn is er mee gebaat, een groot goed in de biologische landbouw, toch?