knippendna_stichtingwetenWij maken ons zorgen om de opkomst van een nieuwe techniek, crispr-cas9 genaamd, waarmee ook bij zoogdieren het DNA vrij gemakkelijk kan worden aangepast. Genetische manipulatie is echter streng verboden in de biologische landbouw. Op deze reductionistische wijze willen wij niet omgaan met de natuur, planten en dieren.

Crispr-cas9 is een systeem waarmee bacteriën zich beschermen tegen virussen. Met dit systeem knippen zij het DNA van een virus dat binnendringt stuk. Met Crispr (Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats) wordt de specifieke plek om te knippen bepaald en Cas9 zorgt voor de knip, een breuk in het DNA op die plek. Voor toepassingen bij zoogdieren kan men de crispr aanpassen voor een bepaalde gewenste plek op het DNA en zo heel specifiek de cas9 daar laten knippen.

Ook bij dieren is dit dus gemakkelijk toe te passen. Een oplossing met een speciaal gemaakt crispr-cas9 construct kan worden geïnjecteerd in een net bevruchte eicel of zygote waar dan met grote precisie en efficiëntie de beoogde aanpassing van het DNA bewerkstelligd. De zygote groeit dan uit tot een embryo dat na ongeveer 6-7 dagen wordt teruggeplaatst in een draagmoeder. Het stiertje of beertje dat hieruit komt heeft dan de aanpassing in zich en zal dit via zijn nakomelingen deze ‘edit’ van het DNA doorgeven.

Zo kan men bijvoorbeeld stieren het gen voor hoornloosheid geven of een gen uitschakelen dat een rol speelt bij de vatbaarheid voor een bepaalde infectie en ziekte. Maar men weet niet of de aanpassing ook toevallig ergens anders ingebouwd wordt, want het DNA is zeer groot en er zijn zeker ook andere plekken waar het crispr-cas9 kan gaan knippen.

Maar de grote vraag is of wij zo met planten en dieren willen omgaan. Vanuit biologisch oogpunt vindt men van niet. Bij de veredeling van planten en dieren wil men toch graag de natuur haar werk zoveel mogelijk nog laten doen en geen eigenschappen gaan afdwingen door genen er botweg uit te knippen of juist in te zetten. Maar voorstanders zien de crispr-cas9 methode als het voortzetten van een natuurlijk proces. Want ook in de natuur ontstaan er tijdens de bevruchting en ontwikkeling van een embryo breuken in het DNA die mutaties kunnen geven. Crispr-cas9 zou dus alleen de natuur maar een beetje helpen? Omdat het niet om soort vreemde genen gaat ziet men in het gangbare circuit het DNA aanpassen met crispr-cas9 dus liever niet als GMO. De EU heeft nog geen standpunt ingenomen over of dit nu GMO is of niet. In Zweden heeft men ook al besloten kool te telen die met crispr is aangepast. Zo kan het nu zomaar zijn dat straks de eerste aangepaste fokstieren op de markt komen via KI. In het Duitse magazine Spektum (aug, 2016) wordt al gesproken van Holstein fokstieren in Amerika die hoornloosheid hebben ingebouwd gekregen. Als die worden ingezet via KI kan het snel gaan, zowel met hoornloosheid als met dus GMO in de melkveepopulaties.

Als dit doorzet dan moet de biologische landbouw actie ondernemen om gmo-vrij dieren te kunnen blijven fokken. Dan kan men niet meer zomaar gebruik maken van gangbare stieren. Dan moet er een solide registratie komen van dieren die aangepast zijn. En is dat mogelijk? Het moeilijke is dat een knip in het DNA door crispr-cas9 niet aangetoond kan worden. Dus wie weet dan straks nog wat wel of niet is aangepast?